Şiddeti Önlemek: Okulda Sosyal Arabulucu Neden Zorunlu Olmalı?

 

İstanbul Çekmeköy’de Taşdelen Borsa İstanbul Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde yaşanan ve biyoloji öğretmeni Fatma Nur Çelik’in hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan trajedi, sadece bireysel bir suç değil; erken uyarıların dikkate alınmadığı, sosyal risklerin yönetilemediği ve önleyici mekanizmaların kurulmadığı bir sistem krizidir.

Bu olay, şiddetle mücadelede güvenlikçi reflekslerin tek başına yeterli olmadığını; sosyal arabuluculuk, erken müdahale ve kurumsal risk yönetiminin zorunlu olduğunu bir kez daha göstermiştir.

Okulda Şiddet: Ceza Sonuçtur, Önleme Esastır

Şiddet olaylarında kamuoyu çoğu zaman cezaya odaklanır. Oysa ceza hukuku müdahalesi, olay gerçekleştikten sonradır. Asıl mesele şudur:

Risk sinyalleri varken neden sosyal müdahale mekanizması devreye girmedi?

HEGEM Perspektifi: Sosyal Arabuluculuk Nedir?

Sosyal arabuluculuk; yalnızca iki kişi arasındaki uyuşmazlığı çözmek değil,

• risk taşıyan sosyal ortamlarda:
• Gerilimleri erken tespit etmek
• Taraflar arasında kontrollü diyalog kurmak
• Psiko-sosyal destek mekanizmasını devreye almak
• Kurumsal önleyici plan üretmek

anlamına gelir.

Okul gibi yoğun sosyal etkileşim alanlarında sosyal arabuluculuk:

• Disiplin dosyası kabarık öğrenciyi dışlamak yerine izlemeyi,
• Öğretmenlerin risk bildirimlerini kayıt altına almayı,
• Aile-okul-psikolojik danışman üçgenini aktive etmeyi,
• Kriz büyümeden gerilimi düşürmeyi amaçlar.

Şiddetin Anatomisi: Üçlü Kırılma

Bu tür olaylar genellikle üç kırılma noktasında oluşur:

1️⃣ Riskli birey fark edilir

2️⃣ Uyarı yapılır

3️⃣ Kurum gerekli yapısal tedbiri almaz

İşte sosyal arabuluculuk, bu üç kırılma arasında devreye girer.

Çözüm Önerileri (Somut ve Uygulanabilir)

1️⃣ Okullarda “Sosyal Risk İzleme Kurulu” Kurulmalı

Her okulda:

• Müdür yardımcısı
• Rehber öğretmen
• Öğretmen temsilcisi
• Aile temsilcisi
• Sosyal arabulucu

yer almalıdır.

Riskli öğrenci dosyaları bu kurulda düzenli incelenmelidir.

Nasıl ki iş güvenliği uzmanı zorunluysa,

belirli öğrenci sayısını aşan okullarda sertifikalı sosyal arabulucu zorunlu olmalıdır.

Bu kişi:

• Disiplin sürecini çatışma çözüm sürecine dönüştürür
• Öğretmen-öğrenci gerilimini kontrollü ortamda çözer
• Riskli davranışı ceza öncesi sosyal müdahaleye yönlendirir.

3️⃣ Erken Uyarı Protokolü Yasal Güvenceye Alınmalı

• Bir öğretmen güvenlik kaygısı bildiriyorsa:
• Yazılı kayıt zorunlu olmalı
• 72 saat içinde risk değerlendirme yapılmalı
• Gerekirse geçici koruyucu önlem uygulanmalı

Bu prosedür idarenin takdirine bırakılamaz.

4️⃣ Okullarda Güvenlik + Psikososyal Model Birlikte Uygulanmalı

Sadece kamera ve güvenlik görevlisi çözüm değildir.

Metal dedektör konulan ama rehberlik hizmeti zayıf olan bir okulda şiddet yine çıkar.

Model şu olmalı:

Fiziksel Güvenlik

+

Psikolojik Destek

+

Sosyal Arabuluculuk

+

Aile Entegrasyonu

5️⃣ Öğretmenler İçin “Risk Bildirim Güvencesi”

Bir öğretmen güvenlik zafiyeti bildirdiğinde:

• İdari baskı görmemeli
• “Abartıyorsun” denmemeli
• Bildirimler merkezi sisteme işlenmeli

Bu, kamu yönetiminde “kurumsal körlük” sorununu azaltır.

Şiddeti Güvenlikçi Refleksle Değil, Sosyal Zeka ile Önleyebiliriz

Bu acı olay bize şunu gösterdi:

Şiddet bir anda patlamaz.

Şiddet büyür, sinyal verir ve çoğu zaman duyulmaz.

Eğer sosyal arabuluculuk mekanizması etkin olsaydı:

• Riskli öğrenci daha erken izlenebilirdi
• Öğretmenin kaygısı kurumsal ciddiyetle ele alınabilirdi

HEGEM Vakfı  SOSYAL ARABULUCULUK  İZMİR ŞUBESİ OLARAK :

 Çağrımız nettir:

Kriz, trajediye dönüşmeden yönetilebilirdi.

Okullarda şiddetle mücadele, yalnızca güvenlik tedbiri değil; sosyal risk yönetimi ve arabuluculuk politikası haline getirilmelidir.

Serkan HORUZ

HEGEM VAKFI   SOSYAL ARABULUCULUK İZMİR ŞUBESİ BAŞKAN YARDIMCISI/SOSYAL ARABULUCU